از ویکیپدیای فارسی، دانشنامه آزاد

آسیای مرکزی

آسیای مرکزی
نقشه آسیای مرکزی
مساحت ۴٬۰۰۳٬۴۰۰ ک. م.
جمعیت ۶۱٬۵۵۱٬۹۴۵ نفر
تراکم جمعیت ۱۵ نفر در کیلومتر مربع
کشورها Flag of Kazakhstan.svg قزاقستان

Flag of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان

Flag of Tajikistan.svg تاجیکستان

Flag of Turkmenistan.svg ترکمنستان

Flag of Uzbekistan.svg ازبکستان
تولید اسمی ناخالص داخلی (۲۰۰۹) ۱۶۶ میلیارد دلار
تولید سرانه ناخالص داخلی (۲۰۰۹) ۲٬۷۰۰ دلار
گسترهٔ آسیای میانه.

آسیای مرکزی که در منابع روسی از ان به عنوان آسیای میانه یاد می‌شود، سرزمین پهناوری در قارهٔ آسیا است که هیچ مرزی با آب‌های آزاد جهان ندارد. اگر چه مرزهای دقیقی برای این سرزمین تعریف نشده‌است، اما معمولاً آن را دربرگیرنده کشورهای امروزی ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان می‌دانند. اغلب سرزمین‌های دیگری چون افغانستان، شمال شرق ایران، مغولستان، کشمیر، شمال و غرب پاکستان، و گاه سین‌کیانگ (ترکستان شرقی قدیم) در غرب چین و جنوب سیبری در روسیه نیز شامل آسیای مرکزی می‌شوند.

به بخشی از آسیای مرکزی که در میان دو رود آمودریا و سیردریا جای دارد در منابع کهنتر عربی و فارسی «ماوراءالنهر» (و در فارسی فَرارود) گفته می‌شد. به بخشی از شمال و شرق آسیای مرکزی در دوره‌هایی «ترکستان» هم می‌گفته‌اند.

آسیای مرکزی در درازای تاریخ با کوچ‌نشینان و جادهٔ ابریشم یادآوری شده‌است و مانند جاده‌ای برای پیوند مردم، جابجایی کالاها و اندیشه‌ها بین اروپا، خاورمیانه، آسیای جنوبی و آسیای شرقی بوده‌است. آسیای مرکزی در باستان و از آغاز تاریخ از پنج سرزمین مرگیانا (مرو)، باختر (باکتریا)، سغد، خوارزم و سکاستان تشکیل شده‌بود که مردمانشان ایرانی‌تبار بودند و به زبان‌های ایرانی میانه سخن می‌گفتند[۱][۲] و این سرزمین‌ها در دوران باستان به مرور بخشی از شاهنشاهی ایران شدند.[۳]

ایده نامیدن این منطقه‌ها به عنوان یک منطقهٔ یگانهٔ جغرافیایی با نام آسیای مرکزی در سال ۱۸۴۳ توسط الکساندر فون هومبولت، جغرافیدان پروسی مطرح شد. برای مرز و بوم جغرافیایی این منطقه هنوز تعریف کامل و مشخصی وجود ندارد. در سال ۱۹۲۴ پس از برپایی حکومت بلشویک‌ها آسیا از نظر سیاسی در ارتباط با مسکو به سه بخش ۱- آسیای نزدیک منطقه قفقاز ۲- آسیای دور متصرفات سیبری و سرزمین‌های خاور ۳- آسیای میانه حد فاصل آسیای دور و آسیای نزدیک تقسیم گردید.[۴]

محتویات

اطلاعات منطقه

کشور وسعت

(کیلومتر مربع)
جمعیت (۲۰۰۹) تراکم جمعیت

(در هر کیلومتر)
پایتخت زبان‌ها (رسمی)
Flag of Kazakhstan.svg قزاقستان ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ ۱۶٬۰۰۴٬۸۰۰ ۶ آستانه قزاقی، روسی
Flag of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان ۱۹۹٬۹۰۰ ۵٬۴۸۲٬۰۰۰ ۲۷ بیشکک قرقیزی، روسی
Flag of Tajikistan.svg تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ ۷٬۳۴۹٬۱۴۵ ۵۱ دوشنبه تاجیکی
Flag of Turkmenistan.svg ترکمنستان ۴۸۸٬۱۰۰ ۵٬۱۱۰٬۰۰۰ ۱۰ عشق آباد ترکمنی
Flag of Uzbekistan.svg ازبکستان ۴۴۷٬۴۰۰ ۲۷٬۶۰۶٬۰۰۰ ۶۲ تاشکند ازبکی[۵][۶][۷][۸]

زبان‌ها

نقشهٔ طبیعی آسیای مرکزی

زبان‌های رایج و رسمی در آسیای مرکزی ترکمنی، ازبکی، تاجیکی، روسی، قزاقستانی، قرقیزی و تاتار هستند[۹]، همچنین نزدیک ۶ میلیون نفر گویشور زبان روسی نیز در آسیای مرکزی هستند.[۱۰]

زبان‌های مهم

آسیای مرکزی
زبان‌های ترک‌تبار
زبان‌های ایرانی
زبان‌های مهم دیگر
زبان‌های میانجی

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. Encyclopædia Iranica, "CENTRAL ASIA: The Islamic period up to the Mongols", C. Edmund Bosworth.
  2. C.E. Bosworth, "The Appearance of the Arabs in Central Asia under the Umayyads and the establishment of Islam", in History of Civilizations of Central Asia, Vol. IV: The Age of Achievement: AD 750 to the End of the Fifteenth Century, Part One: The Historical, Social and Economic Setting, edited by M. S. Asimov and C. E. Bosworth. Multiple History Series. Paris: Motilal Banarsidass Publ. /UNESCO Publishing, 1999. excerpt from page 23: [۱]
  3. Abazov, Rafis. 2008. The Palgrave concise historical atlas of central Asia. New York: Palgrave Macmillan. Map.6.
  4. سیاست و حکومت در آسیای مرکزی- حبیب الله ابوالحسن شیرازی -محمد رضا مجیدی- نشر قومس -1382 -ISBN 964-5516-79-x
  5. Uzbekistan
  6. Uzbekistan Language
  7. Uzbekistani Language
  8. Uzbekistan Information
  9. Languages in Centeral Asia English Wikipedia, the free enyclopedia.
  10. Russians left behind in Centeral Asia BBC news.

الگو:کشورهای آسیای مرکزی

پس از استقرار حکومت بلشویک‌ها



Sponsored Ad
ماه رود، فیلم جالب ‌ایرانی در مورد یک اصفهانی در نیویورک
رویدادهای ایرانی سراسر جهان
وضعیت اسف‌بار بازیگر زن ایرانی در ترکیه در پی‌ کشته شدن مدیرعامل شبکه جم تی وی +عکس
سوالات امتحان نهایی ایران دقایقی قبل از امتحان لو رفت و در اینترنت منتشر شد!
جان باختن مامور حفاظت فرودگاه در تیراندازی مهرآباد +عکس
دیوان عالی آمریکا، محدودیت مهاجرتی ترامپ را رفع توقیف کرد: ایرانیان از ۷۲ ساعت دیگر ممنوع‌الویزا میشوند
چرا زنان ژاپنی خوش اندام و جوان می‌مانند؟
حمله تند مداح حامی‌ رهبری به برجام و روحانی در نماز عید فطر تهران جنجال‌برانگیز شد
پر درآمدترین و کم در آمد ترین فوتبالیست‌های ‌ایرانی ...
ترامپ در حال مصالحه در پرونده قضایی‌ مرموز و پیچیده ...
ملاقات رضا پهلوی با نماینده‌های مجلس آمریکا با هدف ...
ویدئو اعتقادات یک داعشی دستگیر شده: ایرانیان را ...
رستوران دار ایرانی آمریکایی در لس آنجلس به اتهام ...
سرانجام زنان در سریال ایرانی مو نشان دادند (ویدئو)