از ویکیپدیای فارسی، دانشنامه آزاد

بنداری اصفهانی

بُنداری، قوام الدین فتح بن علی بن محمد اصفهانی، مورّخ ایرانیِ قرن هفتم و مترجم شاهنامه فردوسی به عربی.

بُنداری آثار خود را به عربی می نوشته و شهرت اصلی او به سبب تلخیص و تهذیب کتاب زُبدَة النُصرَه و نُخبَة العُصره، در تاریخ سلجوقیان، تألیف عمادالدین اصفهانی است که پس از زدودن کتاب از برخی آرایشهای ادبی، آن را در ۶۲۳ به شرف‌الدین عیسی بن العادل ایوبی، الملک المعظَّم، هدیه کرد. به گفته خودش، تاریخ صلاح الدین ایوبی به نام البرق الشامی تألیف عمادالدین اصفهانی را تلخیص کرده، و بر تاریخ بغدادِ خطیب بغدادی نیز ذیلی نگاشته است. وی شاهنامه فردوسی را به عربی برگردانید و در ۶۲۴ به الملک المعظّم تقدیم کرد. از زندگی او، که ظاهراً در شام و عراق گذشته است، اطلاع دیگری در دست نیست. تاریخ وفات وی نیز نامعلوم است.[۱]

با آنکه‌ وی‌ کتاب‌ نسبتاً مشهوری‌ درباره سلجوقیان‌ تدارک‌ دیده‌، و شاهنامه‌ را به‌ عربی‌ برگردانده‌ است‌، باز زندگی‌نامه‌اش‌ مورد توجه‌ نویسندگان‌ کهن‌ قرار نگرفته‌، و آگاهی‌هایی‌ که‌ از احوال‌ او باقی‌ مانده‌، و در کتابها پراکنده‌ است‌، بیشتر همان‌ یافته‌هایی‌ است‌ که‌ عزام‌ در مقدمه «الشاهنامه‌» آورده‌ است‌.

ترجمه شاهنامه‌

سخن‌ هوتسما که‌ همه شهرت‌ بنداری‌ را زاده تاریخ‌نگاری‌ او پنداشته‌ گزاف‌ نیست‌. ترجمه شاهکاری‌ جهانی‌ چون‌ شاهنامه‌، تقریباً در هیچ‌یک‌ از فهارس‌ کتاب‌شناسی‌ کهن‌ بازتاب‌ ندارد. با این‌ همه‌ در ۱۹۳۲ میلادی عبدالوهاب‌ عزام‌، ادیب‌ و شاعر و فارسی‌دان‌ِ مصری‌، ترجمه بنداری‌ را در دارالکتب‌ قاهره‌ به‌ چاپ‌ رسانید. وی‌ در مقدمه‌ شرح‌ می‌دهد که‌ نخست‌ از طریق‌ تاریخ‌ ادبیات‌ ادوارد براون به‌ وجود نسخه‌ای‌ از این‌ ترجمه‌ در کیمبریج پی‌ برده‌ است‌.

کار بنداری‌ از نظر ترجمه‌، به‌راستی‌ شایسته ستایش‌ است‌. وی‌ در گزینش‌ معادل‌ برای‌ واژه‌های‌ شاهنامه‌، یا پرداخت‌ عبارات‌ در مقابل‌ ابیات‌ فارسی‌، در بیشتر جاها زبردستی‌ِ خاصی‌ از خود نشان‌ داده‌، چندان‌که‌ کار تصحیح‌ متن‌ فارسی‌ شاهنامه‌ را آسان‌ کرده‌ است‌؛ اما عیب‌ بزرگ‌ او آن‌ است‌ که‌ این‌ کتاب‌ را مختصر کرده‌، و تقریباً همه‌جا سخنان‌ شخصی‌ و عاطفی‌ فردوسی‌ را که‌ تجلی‌گاه‌ هنر شاعرانه اوست‌، فرو نهاده‌، و آن‌ فضای‌ هنری‌ و شاعرانه‌ را از ترجمه خود به‌ کلی‌ زدوده‌ است‌. ز این‌رو، برخی‌ حوادث‌ مانند آنچه‌ میان‌ رستم‌ و ترکمنان‌ رفته‌، تقریباً همه پیش‌گفتارها که‌ فردوسی‌ در آنها از احوال‌ و عواطف‌ شخصی‌ خود سخن‌ گفته‌ است‌، مانند مقدمه داستان‌ سهراب‌، مدایح‌ سلطان‌ محمود و وصفها، به‌ خصوص‌ وصف‌ جنگها را حذف‌ و یا خلاصه‌ کرده‌ است‌.

اثر بنداری‌ تنها یک‌ ترجمه خواندنی‌ از حوادث‌ شاهنامه‌ نیست‌، بلکه‌ می‌تواند در مقام‌ ابزاری‌ سخت‌ سودمند و گاه‌ قاطع‌ برای‌ تصحیح‌ متن‌ فارسی‌ شاهنامه‌، به‌ کار پژوهشگران‌ آید و خالقی‌ مطلق‌ در چاپ‌ شاهنامه‌ از آن‌ بهره‌ برده‌ است‌.[۲]

منابع

  1. . ویرایش هوتسما و کاهن. 
  2. . ویرایش آذرتاش آذرنوش. 


Sponsored Ad
بورسیه زبان انگلیسی‌ EHLS برای فارسی زبانان متقاضی ...
شب نشینی با ایرانیان: کنسرت، موسیقی‌ و بوفه کامل غذای ایرانی
جمعه، ۲۳ ژوئن ۲۰۱۷
رویدادهای ایرانی سراسر جهان
افت قیمت سکه و ارز در آخرین روز خرداد + جدول قیمت
داعش مسجد ۸۰۰ ساله معروف و تاریخی شهر موصل را منفجر کرد
عکس تیرکمان عجیب قاچاقچیان برای انتقال موادمخدر به داخل کشور/ در حاشیه دیدار سردار اشتری
لاوروف: بغدادی به احتمال قوی کشته شده است
میخ‌های آخر بر تابوت «مومیائی»: پیش بینی ضرر ۹۵ میلیون دلاری فیلم «تام کروز»
سرعت اینترنت در ایران؛ کمتر از قطب جنوب+عکس
ترامپ در حال مصالحه در پرونده قضایی‌ مرموز و پیچیده ...
ملاقات رضا پهلوی با نماینده‌های مجلس آمریکا با هدف ...
ویدئو اعتقادات یک داعشی دستگیر شده: ایرانیان را ...
رستوران دار ایرانی آمریکایی در لس آنجلس به اتهام ...
سرانجام زنان در سریال ایرانی مو نشان دادند (ویدئو)
فیلم رادیو دریمز (رویای رادیویی) با هنرنمایی محسن ...