از ویکیپدیای فارسی، دانشنامه آزاد

جعفر صادق

امام شیعه
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

جعفر صادق
نقش ششمین امام شیعیان
نام جعفر صادق
کنیه ابوعبدالله
زادگاه مدینه
مدفن قبرستان بقیع، مدینه

‏۴۹٫۴۲″ ۳۶′ ۳۹°شرقی ‏۱٫۰۷″ ۲۸′ ۲۴°شمالی / ۳۹٫۶۱۳۷۲۷۸غرب ۲۴٫۴۶۶۹۶۳۹جنوب / -۳۹٫۶۱۳۷۲۷۸;-۲۴٫۴۶۶۹۶۳۹
لقب(ها)

صادق

کاشف الحقایق

طاهر

محقق

مصدق
پدر محمد باقر
مادر ام فروه
فرزند(ان) موسی کاظم، اسماعیل، عبدالله، محمد دیباج، اسحاق، علی عریضی، عباس، ام فروة، اسماء، فاطمه
طول عمر

پیش از امامت ۳۱ سال

(سال ۸۳ تا ۱۱۴ پس از هجرت)

دوران امامت ۳۴ سال

(سال ۱۱۴ تا ۱۴۸ پس از هجرت)

جعفر بن محمد معروف به جعفر صادق، امام ششم شیعیان و فرزند محمد باقر و ام‌فروه است. او در ۱۷ ربیع الاول ۸۳ هجری قمری (۷۰۲-۷۰۳ میلادی[۱]) در مدینه بدنیا آمد. او توسط منصور دوانیقی، خلیفه عباسی مسموم شد و در ۲۵ شوال ۱۴۸ هجری قمری در سن ۶۵ سالگی در مدینه درگذشت. او بیشترین سال عمر را در میان ۱۲ امام شیعیان داشته‌است. محل دفن وی کنار قبر پدرش در قبرستان بقیع شهر مدینه است.[۲]

او در سن ۳۱ سالگی پس از درگذشت پدرش به امامت رسید. امامت او همزمان با سال‌های پایانی حکومت بنی امیه و سال‌های آغازین حکومت بنی عباس بود. به علت ضعف و عدم استقرار نظام سیاسی، وی فرصت بسیار مناسبی برای فعالیت فرهنگی و مذهبی به دست آورد. از سوی دیگر نیز عصر وی زمان جنبش فرهنگی و فکری و برخورد فرق و مذاهب گوناگون در جهان اسلام بود. زمینه فعالیت به گونه‌ای برای وی فراهم بود، که بیشترین احادیث شیعه در تمام زمینه‌ها از جعفر صادق نقل گردیده و مذهب تشیع به نام مذهب جعفری خوانده می‌شود.[۳] فقه شیعه نیز عمدتاً بر روایات به‌جای مانده از او مبتنی‌ست، به همین جهت مکتب فقهی شیعیان دوازده امامی را مذهب جعفری نیز می‌نامند.[۴]

محتویات

نام‌ها و القاب

معروفترین لقب او صادق به معنی راستین و راستگو است.

و از دیگر القاب او عبارتند از:[۵]

  • فاضل (دارای فضیلت و برتری)
  • قائم (به معنی ثابت و پایدار، قیام کننده، برپا و استوار)
  • کامل (و او کسی است که از عیب‌ها منزه و دور و برکنار است)
  • منجی (نجات بخش و رستگار کننده، عامل رستگاری و نجات)
  • کلمه الحق (سخن حق)
  • لسان الصدق (راستگوی در سخن، گویای راستی)
  • صابر (بردبار)

زندگی

نسب

او فرزند محمد فرزند علی فرزند حسین فرزند علی بن ابی طالب است. جدّه اصلی او فاطمه دختر محمد (پیامبر اسلام) و همسر علی است. نام مادر وی امّ فروه است.

فرزندان

وی ۷ پسر و ۳ دختر داشت که عبارتند از[۶]:

مکتب علمی

ضريح چهار امام شيعه پیش از تخریب به وسیله حکومت سعودی، به ترتيب از راست به چپ حسن مجتبی، علی بن حسین، محمد باقر و جعفر صادق

ابن عقده زیدی در کتاب رجال خود چهار هزار راوی برای جعفر صادق برشمرده و کتاب‌های آنان را یاد کرده‌است. بسیاری از فقها از پرورش یافتگان مکتب جعفر صادق بوده‌اند. از این عده می‌‏توان به کسانی هم چون زرارة بن اعین و دو برادرش بکر و حمران، جمیل بن صالح و جمیل بن دراج و محمد بن مسلم طائفی و برید بن معاویه و هشام بن حکم و هشام بن سالم و ابوبصیر و عبیدالله و محمد و عمران حلبی و عبدالله بن سنان و ابوالصباح کنانی و بسیاری دیگر اشاره کرد. به غیر از این چهار هزار تن راوی که ذکر آنان گذشت، شمار بسیاری دیگر از دانشمندان برجسته و پیشوایان مذاهب اهل سنت و بزرگان علم از جعفر صادق حدیث نقل کرده‌اند. از این میان می‌‏توان به افرادی مانند یحیی بن سعید انصاری و ابن‌جریح و مالک بن انس و سفیان ثوری و ابن عیینه و ابوحنیفه و شعبه و ایوب سختیانی و جابر بن حیان کوفی و ابان بن تغلب و ابو عمرو بن علاء و عمرو بن دینار و بسیاری دیگر اشاره نمود.[۷] از جمله جابر ابن حیان - کیمیاگر معروف که در غرب به نام Geber خوانده‌می‌شود - بسیاری از اختراعات خود را منتسب به جعفر صادق یا با تغیرات جزئی از آموزه‌های او می‌داند. به نظر چنین می‌آید که جعفر معلمی بود که نگارش را به دیگران (مثلا شاگردانش) می‌سپرد.[۸]

جعفر صادق بعد از مجلس درس روزانه خود به مناظره با افراد مختلف از جمله خداناباوران می‌پرداخت. در متن بعضی از این مناظرات به مسایلی علمی همچون گردش خون -‌که در آن زمان ناشناخته بوده‌- اشاره شده‌است.[۹]

امامت

به عقیده شیعه دوران امامت او ۳۴ سال بوده که با اواخر حکومت امویان و اوایل حکومت عباسیان مصادف بوده‌است. او با پنج تن از خلفای بنی امیه، هشام بن عبدالملک، ولید بن یزید بن عبدالملک، یزید بن ولید بن عبدالملک، ابراهیم بن ولید و مروان بن محمد ملقب به حمار و دو تن از خلفای بنی عباس ابوالعباس (عبدالله بن محمد) معروف به سفاح و ابوجعفر معروف به منصور دوانیقی معاصر بود.

از نگاه دیگران

مالک بن انس، پیشوای یکی از مذاهب چهارگانه‏ فقهی اهل ‏سنت، مدتی شاگرد جعفر صادق بود.[۱۰] او در باره‏ عظمت و شخصیت علمی‏ و اخلاقی صادق چنین می‏گوید: من فقیه‏ تر و داناتر از جعفر بن محمد ندیده‏ ام. او داناترین فرد این امت است.[۱۱] به خدا سوگند! چشمان من ندید فردی را که از جهت زهد، علم، فضیلت، عبادت و ورع برتر از جعفر بن محمد باشد.[۱۲]

ابوحنیفه، پیشوای یکی دیگر از مذاهب چهارگانه‏ فقهی اهل ‏سنت، نیز شاگرد جعفر صادق بود.[۱۳] برخی منابع، مدت شاگردی او را دو سال دانسته‌اند. به عنوان نمونه، آلوسی درباره دو سال شاگردی او پیش امام صادق، از ابوحنیفه نقل می‌کند که: «اگر آن دو سال نبود، نعمان (ابوحنیفه) هلاک می‌شد.» [۱۴] وی درباره‏ عظمت علمی صادق گفته‌است: اگر جعفر بن محمد نبود، مردم احکام و مناسک حجشان را نمی‏دانستند. [۱۵]

عطار نیشابوری فصل اول کتاب تذکره الاولیا، اثرش در شرح احوال بزرگان اولیا و مشایخ صوفیه، را به شرح حال صادق اختصاص داده‌است. عطار در این کتاب می‌آورد[۱۶]:

« اگر تنها صفت او گویم، به زبان و عبارت من راست نیاید که در جمله علوم و اشارات و عبارات بی تکلف به کمال بود، وقدوه جمله مشایخ بود، و اعتماد همه بر وی بود و مقتدای مطلق بود. هم الهیان را شیخ بود و هم محمدیان را امام، و هم اهل ذوق را پیشرو، و هم اهل عشق را پیشوا. هم عباد را مقدم، هم زهاد را مکرم. هم صاحب تصنیف حقایق، هم در لطایف تفسیر و اسرار بی نظیر بود.  »

در ادامه عطار داستانهایی چند از کرامات او نقل می‌کند.

زمامداران معاصر

خلفای اموی معاصر[۳]
خلفای عباسی معاصر[۳]

پانویس

  1. تصویر امامان شیعه در دایرةالمعارف اسلام (ترجمه و نقد)، ۲۸۷
  2. شیخ عباس قمی، کلیات مفاتیح الجنان
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «امام صادق علیه السلام»(فارسی)‎. دایره المعارف طهور. 
  4. حسن زاده آملی. فضایل و سیره چهارده معصوم (ع). ۳۵۴. 
  5. «نام‌ها و القاب امام صادق». شبکه امام صادق. 
  6. مناقب
  7. سیره معصومان، جلد ۵، صفحه ۶۶ / سیره معصومان، جلد ۵، صفحه ۷۴ / زندگانی امام صادق علیه السلام، صفحه ۶۵ نویسنده:
  8. دانشنامه بریتانیکا آنلاین
  9. مغز متفکر جهان شیعه ص۳۷۸ نوشته شده توسط مرکز مطالعات اسلامی استراسبورگ
  10. شرح الاخبار فی فضایل الائمه الاطهار، ج‏۳، ص‏۲۹۹، ح‏۱۲۰۳.
  11. شمس الدین ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج ‏۶، ص‏۲۵۷؛ تاریخ‏الکبیر، ج ۲، ص‏۱۹۹ و ۱۹۸، ح‏۲۱۸۳.
  12. امالی صدوق، ص ۴۳۵ و۴۳۶، ح ۲.
  13. طبق منابع شیعی و برخی از منابع اهل سنت مانند: ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرقة، ص ۱۲۰؛ محمد ابوزهره، ابوحنیفه، ص ۷۲؛ رسائل جاحظ، ص ۱۰۶.
  14. «لولا السنتان لهلک النعمان»: محمد ابوزهره، ابوحنیفه، ص ۳۱.
  15. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ‏۵۱۹، طبع قم، نشر اسلامی
  16. تذکرةالاولیا، به تصحیح محمد استعلامی، باب اول. عطار-که خود اهل تسنن بوده است- او را پیشوای شیعیان دوازده امامی می‌داند و ذکر کرامات او را به عنوان یادکرد همه امامان شیعه بیان می‌دارد. او می‌گوید: ((چون ذکر او کرده شود از آن همه بود. نبینی که قومی که مذهب او دارند، مذهب دوازده امام دارند. یعنی یکی دوازده‌است و دوازده یکی.))

جستارهای وابسته

منبع

  • تصویر امامان شیعه در دائرةالمعارف اسلام (ترجمه و نقد). محمود تقی‌زاده داوری. قم: مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۵. ISBN 964-96928-1-9. 

پیوند به بیرون



Sponsored Ad
بورسیه زبان انگلیسی‌ EHLS برای فارسی زبانان متقاضی ...
رویدادهای ایرانی سراسر جهان
یک زن انگلیسی‌ نمازگزاران عید فطر در نیوکاسل انگلیس را با خودرو زیر گرفت + فیلم
گریختن یک زن و شوهر ایرانی به همراه سه فرزند از دست آدم ربایان مسلح ترک و عرب در استانبول با ایجاد آتش سوزی!
سود وام پلاسکونشینان ۲ برابر شد/ بسیاری از کسبه عطای وام را به لقایش بخشیدند
ایوانکا ترامپ به دلیل تقلب و کپی برداری از مدل کفش مشهور ایتالیایی دادگاهی شد
سوالات امتحان نهایی ایران دقایقی قبل از امتحان لو رفت و در اینترنت منتشر شد!
اردوغان در مراسم نماز عید فطر از هوش رفت!
ترامپ در حال مصالحه در پرونده قضایی‌ مرموز و پیچیده ...
ملاقات رضا پهلوی با نماینده‌های مجلس آمریکا با هدف ...
ویدئو اعتقادات یک داعشی دستگیر شده: ایرانیان را ...
رستوران دار ایرانی آمریکایی در لس آنجلس به اتهام ...
سرانجام زنان در سریال ایرانی مو نشان دادند (ویدئو)
فیلم رادیو دریمز (رویای رادیویی) با هنرنمایی محسن ...