English
از ویکیپدیای فارسی، دانشنامه آزاد

حسین بن علی

امام شیعه
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم

حسین بن علی
نقش سومین امام شیعیان
نام حسین بن علی
کنیه اباعبدالله
زادگاه مدینه
مدفن حرم امام حسین، کربلا
لقب(ها)

سیدالشهدا

سید الشباب اهل الجنه

ثارالله

الرشید

الطیب

السید

السبط
پدر علی
مادر فاطمه
فرزند(ان) علی بن حسین، علی‌اکبر، علی‌اصغر، رقیه، فاطمه صغری
طول عمر

پیش از امامت ۴۶ سال

(سال ۴ تا ۵۰ پس از هجرت)

دوران امامت ۱۱ سال

(سال ۵۰ تا ۶۱ پس از هجرت)

حسین پسر علی و فاطمه (دختر محمد پیامبر اسلامامام سوم شیعیان است. حسین ۳ شعبان ۶۱ هجری قمری در مدینه زاده شد و در ۱۰ محرم ۶۱ (برابر ۲۱ مهرماه سال ۵۹ خورشیدی) در کربلا واقع در عراق کنونی در نبرد کربلا کشته شد.

در میان شیعیان، از وی با القابی همچون امام حسین، اباعبدالله، ثارالله (به معنای خون خدا)، خامس آل عبا، سبط، وفی، زکی و سیدالشهدا نام برده می‌شود.[۱] سجاد، امام چهارم شیعیان فرزند وی است.[۲]

محتویات

دوران کودکی

حسین بنابر اکثر روایات در اولین روزهای شعبان سال چهارم هجری به دنیا آمد. محمد، پیامبر مسلمانان و پدربزرگ او، در همان سالهای کودکی حسین درگذشت. روایاتی از علاقه محمد نسبت به وی و برادرش حسن مجتبی نقل شده‌است. مانند «هر کس آنها را دوست داشته باشد من را دوست دارد و هر کس از آنها متنفر باشد از من منتفر است» یا «حسن و حسین سید جوانان اهل بهشت اند». حدیث دوم از دیدگاه شیعه اهمیت زیادی دارد و به اعتقاد آن گواهی بر حقانیت حسن و حسین بر امامت است.[۳]

دوران جوانی تا زمان مرگ معاویه

یک نقاشی از دوران قاجار که عزاداری برای حسین بن علی را نمایش می‌دهد.

در دوران خلافت علی، حسین در رکاب پدرش بود و در جنگ‌های او شرکت داشت.[۳] حسین پسر علی هنگام زمامداری پدرش او را در جنگ‌های جمل و صفین و نهروان همراهی کرده بود. سال ۵۰ هجری وقتی که برادرش حسن کشته شد. معاویه حدود ۱۰ سال به عنوان خلیفه باقی بود. معاویه سال ۶۰ هجری درگذشت و پسرش یزید را به جانشینی انتخاب کرد. به نوشته منابع شیعه حسین بن علی موافق راه و روش حکومت هم عصر خود نبود.[۴] بنابر نوشته تاریخ نویسانی مانند دینوری از شرایط صلح حسن بن ابی طالب با معاویه، پرداخت سالیانه دو میلیون درهم از محل خزانه به حسین بود.[۵][۶] نویسندگانی مانند البلاذری در انساب الاشراف و ثعالبی در لطایف المعارف می‌نویسند که در دوران حیات برادرش حسن، حسین رویه برادرش در مورد عدم ستیز با معاویه را دنبال می‌کرد. حتی بعد از کشته شدن حسن نیز این شیوه در برخورد با معاویه را ادامه داد. معاویه سالی یک یا دو میلیون درهم به حسین می‌فرستاد و حسین مکرر به شام سفر می‌کرد و در آنجا نیز هدایای دیگری از معاویه دریافت می‌نمود. [۷][۳] [۸][۹] این مستمری توسط یزید فرزند معاویه به چهار میلیون افزایش پیدا کرد.[۱۰][۱۱] در این زمان معاویه از مروان حاکم مدینه خواسته بود تا با حسین برخوردی نداشته باشد و عملی تحریک آمیز انجام ندهد. گزارش‌ها نشان می‌دهد که شیعیانی مانند حجر بن عدی حتی پیش از کشته شدن حسن بسیار به دیدن او می‌آمدند و از او تقاضا می‌کردند تا بر علیه معاویه قیام کند. اما بنا بر نوشته البلاذری پاسخ او همیشه این بود که «تا زمانی که معاویه هست کاری نمی‌توان کرد... امر این است که در همیشه در فکر انتقام باشید.. اما در مورد آن چیزی نگویید.».... [۳]

در زمان حکومت معاویه دو عمل مهم از او در منابع تاریخی ثبت شده‌است. یکی هنگامی که در مقابل چندی از بزرگان بنی امیه در مورد حق مالکیت خود بر یک سری زمین‌ها ایستاد و دیگر آنکه از تقاضای معاویه برای پذیرش یزید بعنوان ولی عهد معاویه با این دیدگاه که تعیین ولی عهد بدعتی است در اسلام سرباز زد.[۳]

واقعه کربلا

سوگواری محرم
رویدادها
نبرد کربلا · شام غریبان · اسارت در شام
افراد

حسین بن علی

علی‌اکبر پسر حسین

علی‌اصغر پسر حسین

عباس بن علی

زینب کبری

سکینه بنت حسین

مسلم بن عقیل

فهرست کشته‌شدگان
جای‌ها
حرم حسینی · حسینیه · موزه محرم
مناسبت‌ها
تاسوعا · عاشورا · اربعین
مراسم

مرثیه · نوحه · تعزیه · روضه · تکیه · زنجیرزنی · سینه‌زنی · عَلَم · سقاخانه · دسته عزاداری ·

طشت‌گذاری
نوشتار اصلی: نبرد کربلا



حسین از همان ابتدا بیعت با یزید را نپذیرفت. یزید نامه‌ای به حاکم مدینه نوشت و به او دستور داد که از حسین برای یزید بیعت بگیرد و اگر حاضر نشد او را به قتل برساند. حسین پسر علی موافق راه و روش حکومت هم عصر خود نبود. بنابراین حاضر به بیعت کردن با یزید نشد و با خانواده خود برای حج از مدینه به مکه رفت.[۴]

در این هنگام عده‌ای از مردم کوفه که از مرگ معاویه با خبر شده بودند نامه‌هایی برای حسین نوشتند و از او خواستند تا به عراق و کوفه بیاید. حسین نیز که مسلم بن عقیل را به کوفه فرستاده بود، خود مراسم حج تمتع را به عمره تبدیل کرد و بطرف کوفه حرکت نمود. ابتدا شماری از مردم کوفه با مسلم بن عقیل همراه شدند؛ اما با ورود عبیدالله بن زیاد که از طرف یزید به حکومت کوفه گمارده شده بود و خبر آورده بود که حسین مراسم حج را نیمه کاره گذاشته و قاضی شریح فتوای قتل او را داده‌است و مردم کوفه را تهدید کرده بود مسلم را ترک کنند تا بلکه حسین را از ترک حج و آمدن به کوفه منصرف کرده و مانع بیعت مردم کوفه با وی شوند، مردم کوفه بیعت خود را از حسین پسرعلی پس گرفتند و به مخالفت با حسین پسر علی روی آوردند.[۱۲] او سرانجام در روز دهم محرم سال شصت و یکم هجری قمری (برابر بیست و یکم مهرماه سال ۵۹ خورشیدی) به همراه ۷۲ تن از یارانش کشته‌شدند. شیعیان همه سال سالروز کشته شدن حسین را با مراسم مذهبی و عزاداری پاس می‌دارند.[۱۳]

دیدگاهها دربارهٔ حسین و انگیزه قیام کربلا

دیدگاه شیعه

میان شیعیان در مورد انگیزه وی از حرکت به سوی کربلا دو نظر متفاوت وجود دارد. این دو عقیده گاه در تاریخ تشیع و میان دانشمندان شیعه بحث‌هایی به دنبال داشته‌است.[۱۴][۱۵]

  • گروه اول معتقدند حسین پسر علی با توجه به دریافت تعداد زیادی نامه (که تعداد آن را تا هفتاد هزار ذکر کرده‌اند) از سوی مردم کوفه و پس از حصول اطمینان از اصالت آنها با تایید مسلم بن عقیل، و با اتکا به حمایت آنان به منظور سرنگونی حکومت بنی‌معاویه و جایگزینی حکومت خود به سوی کوفه حرکت کرد ولی به دلیل عمل مردم کوفه نتوانست به منظور نهایی خود برسد.[۱۶]
  • گروه دیگری از شیعیان معتقدند که با داشتن «علم غیب»، وی از ابتدا می‌دانست که چه اتفاقی خواهد افتاد ولی با این وجود این عمل را انجام داد. این گروه انگیزه‌او را احیاء دین اسلام می‌دانند.[۱۷]

دیدگاه آکادمیک

بر طبق دانشنامه بریتانیکا: «حسن و حسین به خلافت معاویه، نخستین خلیفه اموی تن در دادند و در ازای آن از او مستمری گرفتند اما حسین با خلافت جانشین او، یزید، مخالفت کرد. حسین سپس توسط مردم کوفه که اکثریت آن شیعه بودند دعوت شد تا شورش ایشان را علیه بنی امیه رهبری کند. حسین به همراه گروه کوچکی از خویشاوند و رهروانش به سوی کوفه رفت. گفته می شود که او در راه فرزدق شاعر را ملاقات کرد و در این دیدار به او گفته شد که قلب مردم عراق با او است اما شمشیرشان با بنی امیه است. حکمران عراق به پشتیبانی از خلیفه چهار هزار مرد را به دستگیری او فرستاد و آنها در ساحل رود فرات راه را بر حسین بستند (اکتبر 680 میلادی)؛ حسین تسلیم را نپذیرفت و محافظانش کشته شدند و سر خودش به دمشق فرستاده شد. مسلمانان شیعه ده روز محرم (سالروز جنگ حسین در تقویم مسلمانان) را بزرگداشت می گیرند . خونخواهی حسین و سوگواری برای او موجب تضعیف بنی امیه و پدید آمدن یک جنبش قدرتمند شیعه شد.جزییات زندگی حسین به گونه افسانه وار و اغراق آمیز حول شهادت او شکل می‌گیرد. اما اقدام نهایی اش نشان از تاثیرات ایدئولوژیک دارد تا نظامی را شکل دهد که اسلام حقیقی را در در برابر حکومت به عقیده ی او نا عادلانه ی اموی می نشاند.»[۱۸]

آرامگاه

نوشتار اصلی: حرم حسین بن علی

قبر حسین بن علی در شهر کربلا عراق قرار دارد اما همچنین در شهرستان صاحب استان کندز افغانستان آرامگاهی‌است که عدهٔ کمی از شیعیان افغانستان، آن را محل دفن سرِ بریدهٔ حسین بن علی می‌دانند. همچنین مقبره‌ای به نام رأس حسین (به فارسی: سر حسین) در مصر نیز وجود دارد که به وی نسبت می‌دهند. [۱۹][۲۰]

نگارخانه

مقبره حسین بن علی در کربلا، عراق. شیعیان خصوصاً در تاسوعا و عاشورا این مکان را زیارت می‌کنند.
محوطه درونی بارگاه حسین بن علی در کربلا، عراق
جمله خوشنویسی شده «سلام بر حسین» بر روی کاشی‌های مترو تهران

نظرات دیگران

  • به عقیده گاندی، پیشرفت تاریخی اسلام، میراث شمشیر مسلمین نیست بلکه نتیجه فداکاری قدیسانی چون حسین است.[۲۱]
« اگر حسین -آن گونه که برخی‌ منتقدین مسیحی‌ می‌‌گویند- برای خواسته‌های دنیوی‌اش جنگید، پس چرا خواهران، همسران و فرزندانش او را همراهی کردند؟ بنابراین منطقی‌ است که بگوییم او صرفاً در راه اسلام فداکاری کرد.  »

[۲۲]

پانویس

  1. فرهنگ شیعه، نویسندگان: محمد خطیبی و دیگران، انتشارات زمزم هدایت، ۱۳۸۵، شابک: ۷- ۷۳- ۸۷۶۹- ۹۶۴
    • کشف الغمّه (فی المعرفة الائمه)، جلد ۲، ص ۲۹۴.
    • جلاء العیون، علامه مجلسی، ص ۸۳۱.
    • فرهنگ شیعه، محمد خطیبی، ص ۱۰۴.
  2. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ L. VECCIA VAGLIERI THE ENCYCLOPAEDIA OF ISLAM, Vol 3, (AL-)HUSAYN B. 'ALl B. ABl TALIB, Page 607-617
  3. ۴٫۰ ۴٫۱ رخشاد، محمد حسین. در محضر علامه طباطبایی، انتشارات سماء قلم، ۱۳۸۴.
  4. The history of Islám Robert Payne - 1990 - 335 pages
  5. John Norman Hollister - The Shià of India 1979 - 440 pages
  6. برای مثال بلاذری می‌نویسد:
    « و لم یقطع معاویه عن الحسین شیئا کان یصله ویبره به، و کان یبعث الیه فی کل سنة الف الف درهم و عروض و هدایا من کل ضرب  »
    (البلاذری، الانساب الاشراف، جلد سوم، صفحه ۳۶۷ و ۳۶۸، چاپ بیروت ۱۹۹۶)
  7. Kohlberg, Etan (2033). Shī'ism Volume 33 of Formation of the classical Islamic world. Ashgate. pp. 382. ISBN 0860787109, 9780860787105. 
  8. The Laṭāʼif al-maʻārif of Thaʻ ālibi: The book of curious and ʻAbd al-Malik ibn Muḥammad Thaʻālibī, Clifford Edmund Bosworth - 1968 - 164 pages
  9. Encyclopaedic survey of Islamic culture: Volume 13 - Page 219ش Mohamed Taher - 2003
  10. Studies in Islam: quarterly journal of the Indian Institute of Islamic Studies, Volumes 2-3, 1965
  11. منتهی الامال، شیخ عباس قمی
  12. «Husein.» The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. ۲۰۰۸. Encyclopedia.com. (December 31, 2010). http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Husein2.html
  13. وب نوشته‌ها حجت الاسلام ابطحی
  14. کتاب شهید جاوید نوشته آیت‌الله صالحی نجف آبادی ۱۳۴۹
  15. بازتاب
  16. نظر آیت‌الله استادی به نقل از وبگاه خیمه
  17. Ḥasan and Ḥusayn acquiesced to the rule of the first Umayyad caliph, Muʿāwiya, from whom they received pensions. Ḥusayn, however, refused to recognize the legitimacy of Muʿāwiya’s son and successor, Yazīd (April 680). Ḥusayn was then invited by the townsmen of Kūfah, a city with a Shīʿite majority, to come there and raise the standard of revolt against the Umayyads. After receiving some favourable indications, Ḥusayn set out for Kūfah with a small band of relatives and followers. According to traditional accounts, he met the poet al-Farazdaq on the way and was told that the hearts of the Iraqis were for him, but their swords were for the Umayyads. The governor of Iraq, on behalf of the caliph, sent 4,000 men to arrest Ḥusayn and his small band. They trapped Ḥusayn near the banks of the Euphrates River (October 680). When Ḥusayn refused to surrender, he and his escort were slain, and Ḥusayn’s head was sent to Yazīd in Damascus (now in Syria). In remembrance of the martyrdom of Ḥusayn, Shīʿite Muslims observe the first 10 days of Muḥarram (the date of the battle according to the Islamic calendar) as days of lamentation. Revenge for Ḥusayn’s death was turned into a rallying cry that helped undermine the Umayyad caliphate and gave impetus to the rise of a powerful Shīʿite movement. The details of Ḥusayn’s life are obscured by the legends that grew up surrounding his martyrdom, but his final acts appear to have been inspired by a definite ideology—to found a regime that would reinstate a “true” Islamic polity as opposed to what he considered the unjust rule of the Umayyads. al-Husayn ibn 'Ali (Muslim leader and martyr) -- Britannica Online Encyclopedia
  18. Mashal.org
  19. آژانس خبری پژواک
  20. http://books.google.com/books?id=m-EYXNnvMugC&pg=PA26&dq Reliving Karbala: martyrdom in South Asian memory By Syed Akbar Hyder, p. 170, Oxford University Press: "The historical progress of Islam according to Gandhi, is not the legacy of the Muslim sword but a result of the sacrifices of Muslim saints like Husain."
  21. "If Husain fought to quench his worldly desires, (as alleged by certain Christian critics) then I do not understand why his sisters, wives and children accompanied him. It stands to reason therefore that he sacrificed purely for Islam." Charles Dickens, Islam as preached by the Prophet and his holy descendants, p. 86 Hashimali Haji Shariff, 1981

جستارهای وابسته

منابع

  • فرهنگ شیعه، نویسندگان: محمد خطیبی و دیگران، انتشارات زمزم هدایت، ۱۳۸۵، شابک: ۷- ۷۳- ۸۷۶۹- ۹۶۴
  • جلاءالعیون (تاریخ چهارده معصوم علیهم لسلام)، علامه مجلسی، تحقیق سید علی امامیان، انتشارت سرور، ۱۳۸۳، شابک: ۳- ۳- ۹۱۴۶۷- ۹۶۴
  • شفاء، شجاع الدین، پس از ۱۴۰۰ سال

پیوند به بیرون



بازگشت به بالا